Save Aravalli Hills | న్యూఢిల్లీ: భారతదేశ పర్యావరణ వెన్నెముకగా పిలువబడే ఆరావళి పర్వత శ్రేణులు ఇప్పుడు అస్తిత్వ పోరాటాన్ని ఎదుర్కొంటున్నాయి. సుమారు 2 బిలియన్ సంవత్సరాల చరిత్ర కలిగిన ఈ పురాతన పర్వతాలను కాపాడుకోవాల్సిన తరుణం ఆసన్నమైందని పర్యావరణవేత్తలు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు. సుప్రీంకోర్టు ఇటీవల ఆరావళి కొండల నిర్వచనాన్ని మార్చడం ఇప్పుడు పెద్ద చర్చకు దారితీసింది.
కొత్త నిర్వచనం – పెరుగుతున్న ఆందోళన
సుప్రీంకోర్టు తాజా తీర్పు ప్రకారం, 100 మీటర్ల కంటే ఎక్కువ ఎత్తు ఉన్న కొండలను మాత్రమే రక్షిత ప్రాంతాలుగా పరిగణిస్తారు. దీనివల్ల దాదాపు 91 శాతం ఆరావళి ప్రాంతం రక్షణ పరిధి నుండి బయటకు వచ్చే అవకాశం ఉంది. ఇది మైనింగ్ మాఫియాకు మరియు రియల్ ఎస్టేట్ డెవలపర్లకు వరంగా మారుతుందని, పర్యావరణానికి శాపంగా మారుతుందని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.
ఉత్తర భారత రక్షణ కవచం
ఢిల్లీ నుండి గుజరాత్ వరకు దాదాపు 700 కిలోమీటర్ల మేర విస్తరించి ఉన్న ఈ కొండలు కేవలం రాళ్లు మాత్రమే కాదు, అవి ప్రకృతి ప్రసాదించిన అద్భుతాలు. థార్ ఎడారి ఇసుక తుఫానులు ఇండో-గంగా మైదానాలకు (ఢిల్లీ, హర్యానా, పంజాబ్) వ్యాపించకుండా ఈ కొండలు సహజ అవరోధంగా పనిచేస్తాయి.
భూగర్భ జలాలను రీఛార్జ్ చేయడంలో ఆరావళి కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది. ఇవి అదృశ్యమైతే ఉత్తర భారతంలో తీవ్ర నీటి సంక్షోభం తప్పదు. ఢిల్లీ-ఎన్సిఆర్ ప్రాంతంలో వాయు కాలుష్యాన్ని తగ్గించి, స్వచ్ఛమైన గాలిని అందించే ‘ఊపిరితిత్తులు’ ఇవే.
ఖనిజాల గని.. వన్యప్రాణుల నిలయం
మే 2025లో విడుదలైన పర్యావరణ మంత్రిత్వ శాఖ నివేదిక ప్రకారం, ఈ ప్రాంతంలో 70కి పైగా ఖనిజాలు లభిస్తాయి. జింక్, వెండి, పాలరాయి, రాగి వంటి 65 రకాల ఖనిజాలు వాణిజ్య స్థాయిలో తవ్వబడుతున్నాయి. అంతేకాకుండా, ఇక్కడ 22 వన్యప్రాణుల అభయారణ్యాలు ఉన్నాయి. సరిస్కా, రణతంబోర్ వంటి పులుల ప్రాజెక్టులతో పాటు చిరుతపులులు, బద్ధకం ఎలుగుబంట్లు, అరుదైన పక్షులకు ఇది ఆశ్రయం.
కొండలు అదృశ్యమైతే కలిగే వినాశనం:
రాజస్థాన్ సరిహద్దులు దాటి ఎడారి వేగంగా విస్తరిస్తుంది. తక్కువ ఎత్తు ఉన్న కొండలకు రక్షణ లేకపోవడంతో అక్రమ మైనింగ్ పెరిగి పర్యావరణ సమతుల్యత దెబ్బతింటుంది. వర్షపాతం తగ్గడం, వేడి గాలులు పెరగడం వల్ల వ్యవసాయంపై తీవ్ర ప్రభావం పడుతుంది.
ముగింపు:
హర్యానా మరియు రాజస్థాన్లోని పలు జిల్లాల్లో ఇప్పటికే మైనింగ్ వల్ల కొండలు కనుమరుగవుతున్నాయి. ‘ఆరావళిని కాపాడుకోలేకపోతే.. భవిష్యత్తు తరాలకు మనం ఇచ్చేది కేవలం దుమ్ము, ధూళి మరియు ఎడారి మాత్రమే’ అని పర్యావరణవేత్తలు హెచ్చరిస్తున్నారు.
